Azyk üçin niýetlenen plastmassalar şu kategoriýalara bölünýär: PET (polietilen tereftalat), HDPE (ýokary dykyzlykly polietilen), LDPE (pes dykyzlykly polietilen), PP (polipropilen), PS (polistirol), PC we beýleki kategoriýalar.

PET (polietilen tereftalat)

Umumy ulanylyşlar: mineral suw çüýşeleri, gazly içgi çüýşeleri we ş.m.
Mineral suw çüýşeleri we gazly içgi çüýşeleri şu materialdan ýasalýar. Içgi çüýşelerini gyzgyn suw üçin gaýtadan işläp bolmaýar we bu material 70°C çenli gyzgynlyga çydamlydyr. Ol diňe gyzgyn ýa-da doňdurylan içgiler üçin amatlydyr we ýokary temperaturaly suwuklyklar bilen doldurylanda ýa-da gyzdyrylanda aňsatlyk bilen deformasiýa bolýar, adamlar üçin zyýanly maddalar bolsa süzülip çykýar. Mundan başga-da, alymlar bu plastik önümiň 10 aý ulanylandan soň adamlar üçin zäherli kanserogenleri bölüp çykaryp biljekdigini anykladylar.

Şu sebäpli, saglyk meseleleriniň öňüni almak üçin içgi çüýşeleri gutarandan soň taşlanmaly we başga zatlar üçin käse ýa-da saklama gaplary hökmünde ulanylmaly däl.
PET ilki sintetiki süýüm hökmünde, şeýle hem plýonkada we lentada ulanyldy we diňe 1976-njy ýylda içgi çüýşelerinde ulanyldy. PET, adatça "PET çüýşesi" diýlip atlandyrylýan doldurgyç hökmünde ulanyldy.

PET çüýşesi ajaýyp berklige we berklige eýedir, ýeňil (aýna çüýşäniň agramynyň diňe 1/9-dan 1/15-e çenli), götermek we ulanmak aňsat, önümçilikde az energiýa sarp edýär, şeýle hem suw geçirmeýän, uçmaýan we kislotalara we şekere çydamlydyr.

Soňky ýyllarda ol gazly içgiler, çaý, miwe suwy, gaplanan içgi suwy, çakyr we soýa sousy we ş.m. üçin möhüm dolduryjy gapa öwrüldi. Mundan başga-da, gaplama çüýşelerinde arassalaýjy serişdeler, şampunlar, iýmit ýaglary, souslar, süýji iýmitler, dermanlar, kosmetika we alkogolly içgiler köp mukdarda ulanyldy.

HDPE(Ýokary dykyzlykly polietilen)

Umumy ulanylyşlar: arassalaýjy serişdeler, wanna serişdeleri we ş.m.
Supermarketlerde we söwda merkezlerinde ulanylýan arassalaýjy serişdeler, wanna serişdeleri, plastik torbalar üçin plastik gaplar esasan şu materialdan ýasalýar, 110 ℃ ýokary temperatura çydap bilýär, iýmit bilen bellenen plastik torbalar iýmitleri saklamak üçin ulanylyp bilner. Arassalaýjy serişdeler we wanna serişdeleri üçin plastik gaplar üns bilen arassalandan soň gaýtadan ulanylyp bilner, ýöne bu gaplar adatça gowy arassalanmaýar, asyl arassalaýjy serişdeleriň galyndylaryny galdyrýar, olary bakteriýalaryň köpelýän ýerine öwürýär we doly arassalanmaýar, şonuň üçin olary gaýtadan işlemezlik iň gowusydyr.
PE senagatda we durmuşda iň köp ulanylýan plastikdir we umuman iki görnüşe bölünýär: ýokary dykyzlykly polietilen (HDPE) we pes dykyzlykly polietilen (LDPE). HDPE LDPE-den has ýokary ereme nokadyna eýedir, gaty we aşyndyryjy suwuklyklaryň eroziýasyna has çydamlydyr.

LDPE häzirki zaman durmuşynda hemme ýerde bar, ýöne onuň ýasalan gaplary sebäpli däl-de, ähli ýerde görüp bolýan plastik haltalar sebäpli. Plastik haltalaryň we plýonkalaryň köpüsi LDPE-den ýasalýar.

LDPE (Pes Dykyzlykly Polietilen)

Umumy ulanylyşlar: ýapyşýan plýonka we ş.m.
Ýapyşýan plýonka, plastik plýonka we ş.m. bu materialdan ýasalýar. Yssylyga garşylyk güýçli däl, adatça, 110 ℃-den ýokary temperaturada PE ýapyşýan plýonka gyzgyn ereme hadysasy ýüze çykyp, adamyň bedeninde plastik maddalaryň parçalanyp bilmemegine sebäp bolýar. Şeýle hem, iýmit ýapyşýan plýonkada gyzdyrylanda, iýmitdäki ýag plýonkadaky zyýanly maddalary aňsatlyk bilen eredip biler. Şonuň üçin ilki bilen mikrotolkunly peçde iýmitdäki plastik örtügi aýyrmak möhümdir.

PP (polipropilen)

Umumy ulanylyşlar: mikrotolkunly nahar gutulary
Mikrotolkunly peç üçin nahar gutulary 130°C temperatura çydamly we gowşak açyklygy bolan şu materialdan ýasalýar. Bu mikrotolkunly peje goýup bolýan we üns bilen arassalandan soň gaýtadan ulanyp bolýan ýeke-täk plastik gutulardyr.

Käbir mikrotolkunly peç gaplarynyň PP 05-den ýasalandygyny, ýöne gapagynyň gowy açyklyga eýe bolan, ýöne ýokary temperatura çydamly bolmadyk PS 06-dan ýasalandygyny bellemek möhümdir, şonuň üçin ony gap bilen bilelikde mikrotolkunly peje goýup bolmaýar. Howpsuzlyk üçin, gapjygy mikrotolkunly peje goýmazdan öň gapagy aýyryň.
PP we PE iki dogan diýse bolýar, ýöne käbir fiziki we mehaniki häsiýetler PE-den has gowy, şonuň üçin çüýşe öndürijiler köplenç çüýşäniň göwresini ýasamak üçin PE ulanýarlar we gapagyny we tutawaçy ýasamak üçin has berk we berk PP ulanýarlar.

PP-niň ereme temperaturasy 167°C we ýylylyga çydamly, önümleri bolsa bug bilen sterilizasiýa edilip bilner. PP-den ýasalan iň köp ýaýran çüýşeler soja süýdi we tüwi süýdi çüýşeleri, şeýle hem 100% arassa miwe suwy, ýogurt, suwly içgiler, süýt önümleri (meselem, puding) üçin çüýşelerdir. Uly gaplar, meselem, bedrerler, gutular, kir ýuwýan rakowinalar, sebetler, sebetler we ş.m. esasan PP-den ýasalýar.

PS (polistirol)

Umumy ulanylyşlar: erişte gutularynyň gaplary, çalt iýmit gutulary
Erişde gaplaryny we köpükli çalt iýmit gutularyny ýasamak üçin ulanylýan material. Ol yssy we sowuga çydamly, ýöne ýokary temperatura sebäpli himiki maddalaryň bölünip çykmagynyň öňüni almak üçin mikrotolkunly peje goýup bolmaýar. Adamlar üçin zyýanly bolan polistirol çüýremegi mümkin bolansoň, ony güýçli kislotalar (meselem, apelsin suwy) ýa-da şerbet maddalar üçin ulanmaly däl. Şonuň üçin, mümkin boldugyça gyzgyn iýmitleri çalt iýmit gaplaryna gaplamakdan gaça durmaly.
PS suwuň siňdirilişi pes we ölçegleri boýunça durnukly, şonuň üçin ony inýeksiýa arkaly galyplamak, preslemek, ekstrude etmek ýa-da termoformirlemek arkaly ulanyp bolýar. Ol inýeksiýa arkaly galyplamak, preslemek, ekstrude etmek we termoformirlemek arkaly bolup biler. Umuman, "köpürmek" prosesinden geçip-geçmedigine görä, ol köpürjikli ýa-da köpürjiksiz diýlip klassifikasiýa edilýär.

PCwe başgalar

Umumy ulanylyşlar: suw çüýşeleri, kružkalar, süýt çüýşeleri
PC, esasanam süýt çüýşeleriniň we kosmos stakanlarynyň önümçiliginde giňden ulanylýan materialdyr we Bisfenol A-ny öz içine alýandygy sebäpli jedelli. Bilermenler nazaryýetde, PC önümçiligi wagtynda BPA 100% plastik gurluşa öwrülýänçä, bu önümiň doly BPA-dan azatdygyny, şeýle hem onuň bölünip çykmaýandygyny aňladýandygyny belleýärler. Şeýle-de bolsa, az mukdarda BPA PC-niň plastik gurluşyna öwrülmese, ol iýmite ýa-da içgilere bölünip bilner. Şonuň üçin bu plastik gaplary ulananda has seresap bolmaly.
PC-niň temperaturasy näçe ýokary bolsa, BPA şonça köp bölünip çykýar we ol çalt bölünip çykýar. Şonuň üçin gyzgyn suw PC suw çüýşelerinde berilmeli däl. Eger çaýnegiňiz 07 belgili bolsa, aşakdakylar töwekgelçiligi azaldyp biler: Ulanylanda ony gyzdyrmaň we göni gün şöhlesine goýmaň. Çaýnegi gap-gaç ýuwýan maşynda ýa-da gap-gaç ýuwýan maşynda ýuwmaň.

Ilkinji gezek ulanmazdan öň, ony soda we ýyly suw bilen ýuwuň we otagyň temperaturasynda tebigy ýagdaýda guradyň. Gapda düşüş ýa-da döwülme bolsa, ony ulanmagy bes etmek maslahat berilýär, sebäbi plastik önümler inçe çukurjykly ýüzli bolsa, bakteriýalary aňsatlyk bilen saklap biler. Zaýalanan plastik gap-gaçlary gaýtadan ulanmakdan gaça duruň.